Dodatki do żywności – definicja, system oznaczeń, podział oraz lista wszystkich „E”

utworzone przez | Sty 13, 2018 | Dieta

Dodatki do żywności to substancje stosowane do poprawienia jakości produktu, wykorzystywane są między innymi do konserwowania, barwienia, słodzenia. Konsumenci na ogół obawiają się wszelkich dodatków, tymczasem nie wszystkie „E” są szkodliwe.

Definicja

|

Dodatek do żywności – oznacza każdą substancję, która w normalnych warunkach ani nie jest spożywana sama jako żywność, ani nie jest stosowana jako charakterystyczny składnik żywności, bez względu na swoją ewentualną wartość odżywczą, której celowe dodanie, ze względów technologicznych, do żywności w trakcie jej produkcji, przetwarzania, przygotowywania, obróbki, pakowania, przewozu lub przechowywania powoduje, lub można spodziewać się zasadnie, że powoduje, iż substancja ta lub jej produkty pochodne stają się bezpośrednio lub pośrednio składnikiem tej żywności.” (WE nr 1333/2008)

Wpływ na zdrowie

 

Producenci żywności są zobligowani do przestrzegania ogólno-europejskich standardów określających dawki nieszkodliwej dla konsumentów, dlatego każda substancja dopuszczona jako dodatek ma określoną dawkę ADI. Wskaźnik ten określa maksymalną ilość substancji w przeliczeniu na kilogram masy ciała, którą można spożywać codziennie z żywnością bez zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka.


Problem w tym, że niektóre dodatki mogą wykazywać niekorzystne działanie alergizujące lub szkodliwe działanie w połączeniu z innymi substancjami. ☹ W diecie bogatej w 
żywność przetworzoną dostarczamy więcej niepożądanych „E”, co w konsekwencji może być zagrożeniem dla zdrowia. Więc, aby uniknąć ryzyka nadmiaru bądź interakcji substancji dodatkowych, wskazana jest urozmaicona dieta pozbawiona żywności przetworzonej lub z jej ograniczoną ilością.

 

⚠ Żywności wysoko przetworzonej, nie powinny spożywać niemowlęta, dzieci, kobiety w ciąży, matki karmiące i osoby z alergią!


Warto też dodać, że im większy stopień przetworzenia żywności, tym więcej dodatków producent ma prawo zastosować. W przypadku żywności nieprzetworzonej, takiej jak: mleko, świeże owoce i warzywa, świeże mięso i woda dozwolonych jest tylko kilka dodatków.

 

Naturalnie w żywności

 

Nie należy się bać wszystkich substancji oznaczonych symbolem „E” (to tylko system oznaczeń), ponieważ w naturalnej żywności również występują takie substancje, co wcale nie oznacza że są szkodliwe. Na przykład w jabłkach można znaleźć: ryboflawiny (E101), karoteny (E160a), antocyjany (E163), kwas octowy (E260), kwas askorbinowy (E300), kwas cytrynowy (E330), kwas winowy (E334), kwas bursztynowy (E363), kwas glutaminowy (E620) oraz L-cysteinę (E920). Te substancje występują naturalnie w jabłkach, ale są również dopuszczone jako dodatki w żywności. 🙂

 

System oznaczeń

 

Substancje dodatkowe oznaczone są literą „E”, za tą literą znajduje się liczba, tak zwany symbol INS (International Numbering System), czyli międzynarodowy system oznaczeń, który pozwala uporządkować nazewnictwo tych substancji oraz ułatwia ich identyfikacje, niezależnie od kraju producenta.


Dla przykładu E300 to kwas askorbinowy, a dokładniej mówiąc witamina C. Należy do grupy przeciwutleniaczy i regulatorów kwasowości E300-E399.


👇Na końcu wpisu znajdziesz listę wszystkich substancji dodatkowych, podzieloną na grupy. Dzięki temu w łatwy sposób znajdziesz daną substancję i sprawdzisz co dokładnie znajduję się w Twoim jedzeniu. Zachęcam do czytania etykiet spożywanych produktów. 

Podział i zastosowanie

Podział dodatków ze względu na pochodzenie:

  • Naturalne – występują naturalnie w żywności oraz są pozyskiwane z naturalnych surowców.
  • Syntetyczne (identyczne z naturalnymi) – posiadają takie same właściwości jak związki naturalnie, ale otrzymywane są chemicznie.
  • Sztuczne (syntetyczne) – związki otrzymywane chemicznie, nie występujące w przyrodzie.

⚠ Powyższy podział jest uproszczony i mało precyzyjny. Przykładowo karmel (E150) uważany jest za barwnik naturalny, a w rzeczywistości powstaje w procesie chemicznych przemian sacharydów. Z kolei konserwanty takie jak kwasy: benzoesowy (E210), sorbowy (E200) i mrówkowy (E236), występują naturalnie w żurawinie, borówkach brusznicy, jarzębinie i malinach.

Dodatki do żywności są stosowane między innymi jako:

  • Barwniki – nadają lub przywracają barwę żywności.
  • Konserwanty – przedłużają trwałość środków spożywczych przez zabezpieczenie ich przed drobnoustrojami.
  • Przeciwutleniacze – zwiększają okres przydatności żywności przez ochronę przed zepsuciem na skutek utlenienia.
  • Emulgatory – umożliwiają utworzenie lub utrzymanie jednolitej mieszaniny dwóch lub więcej wzajemnie niemieszających się faz.
  • Środki do przetwarzania mąki (polepszacze) – dodawane do mąki lub ciasta w celu poprawy ich właściwości wypiekowych.

Lista wszystkich dodatków

 

kliknij, rozwiń i poznaj 😉

E100 – E199 ▸ BARWNIKI
E100 Kurkumina
E101 Ryboflawiny: (i) ryboflawina, (ii) 5′-fosforan ryboflawiny
E102 Tartrazyna
E103 Rezorcyna
E104 Żółcień chinolinowa
E105 Żółcień trwała AB
E106 Sól sodowa fosforanu-5′-ryboflawiny
E107 Żółcień 2G
E110 Żółcień pomarańczowa FCF (żółcień pomarańczowa S)
E111 Oranż GGN
E120 Kwas karminowy (koszenila)
E121 Lakmus
E122 Azorubina (karmoizyna)
E123 Amarant
E124 Czerwień koszenilowa A (pąs 4R)
E125 Szkarłat GN
E126 Pąs 6R
E127 Erytrozyna
E128 Czerwień 2G
E129 Czerwień Allura AC
E130 Błękit indantrenowy RS
E131 Błękit patentowy V
E132 Indygokarmin (indygotyna)
E133 Błękit brylantowy FCF
E140 Chlorofile
E141 Kompleksy miedziowe chlorofili i chlorofilin
E142 Zieleń S
E150a Karmel
E150b Karmel siarczynowy
E150c Karmel amoniakalny
E150d Karmel amoniakalno-siarczynowy
E151 Czerń PN (czerń brylantowa BN)
E152 Czerń 7984
E153 Węgiel roślinny
E154 Brąz FK
E155 Brąz HT
E160a Karoteny
E160b Annato
E160c Kapsaicyna (ekstrakt z papryki)
E160d Likopen
E160e β-Apo-8′-karotenal
E160f Ester etylowy kwasu β-apo-8′-karotenowego
E161a Flawoksantyna
E161b Luteina
E161c Kryptoksantyna
E161d Rubiksantyna
E161e Wiolaksantyna
E161f Rodoksantyna
E161g Kantaksantyna
E161h Zeaksantyna
E161i Cytranaksantyna
E161j Astaksantyna
E162 Betanina (czerwień buraczana, ekstrakt z buraka)
E163 Antocyjany
E163(i) Wyciąg ze skórki winogron
E163(ii) Mieszanina antocyjanów
E163(iii) Wyciąg z czarnej porzeczki
E163a Cyjanidyna
E163b Delfinidyna
E163c Malwidyna
E163d Pelargonidyna
E163e Peonidyna
E163f Petunidyna
E170 Węglan wapnia
E171 Tlenek tytanu(IV)
E172 Tlenki żelaza
E173 Glin
E174 Srebro
E175 Złoto
E180 Czerwień litolowa BK
E181 Taniny

E300 – E399 ▸ PRZECIWUTLENIACZE I REGULATORY KWASOWOŚCI
E300 Kwas askorbinowy
E301 Askorbinian sodu
E302 Askorbinian wapnia
E304 Estry kwasów tłuszczowych i kwasu askorbinowego
E306 Mieszanina tokoferoli
E307 α-Tokoferol
E308 γ-Tokoferol
E309 δ-Tokoferol
E310 Galusan propylu
E311 Galusan oktylu
E312 Galusan dodecylu
E315 Kwas izoaskorbinowy (kwas erytrobowy)
E316 Izoaskorbinian sodu
E319 tert-Butylohydrochinon (TBHQ)
E320 Butylohydroksyanizol (BHA)
E321 Butylohydroksytoluen (BHT)
E322 Lecytyny
E325 Mleczan sodu
E326 Mleczan potasu
E327 Mleczan wapnia
E330 Kwas cytrynowy
E331 Cytryniany sodu: (i) cytrynian monosodu, (ii) cytrynian disodu, (iii) cytrynian trisodu
E332 Cytryniany potasu: (i) cytrynian monopotasu, (ii) cytrynian dipotasu, (iii) cytrynian tripotasu
E333 Cytryniany wapnia: (i) cytrynian monowapnia, (ii) cytrynian diwapnia, (iii) cytrynian triwapnia
E334 Kwas L(+)-winowy
E335 Winiany sodu: (i) winian monosodu, (ii) winian disodu
E336 Winiany potasu: (i) winian monopotasu, (ii) winian dipotasu
E337 Winian potasowo-sodowy
E338 Kwas fosforowy
E339 Fosforany sodu: (i) fosforan monosodu, (ii) fosforan disodu, (iii) fosforan trisodu
E340 Fosforany potasu: (i) fosforan monopotasu, (ii) fosforan dipotasu, (iii) fosforan tripotasu
E341 Fosforany wapnia: (i) fosforan monowapnia, (ii) fosforan diwapnia, (iii) fosforan triwapnia
E343 Fosforany magnezu: (i) fosforan monomagnezu, (ii) fosforan dimagnezu, (iii) fosforan trimagnezu
E350 Jabłczany sodu: (i) jabłczan monosodu, (ii) jabłczan disodu
E351 Jabłczan potasu
E352 Jabłczany wapnia: (i) jabłczan monowapnia, (ii) dijabłczan wapnia
E353 Kwas metawinowy
E354 Winian wapnia
E355 Kwas adypinowy
E356 Adypinian sodu
E357 Adypinian potasu
E363 Kwas bursztynowy
E380 Cytrynian triamonowy
E385 Sól wapniowo-disodowa EDTA
E391 Kwas fitowy
E392 Ekstrakty z rozmarynu (wyciągi z rozmarynu)

E400 – E499 ▸ EMULGATORY, ŚRODKI SPULCHNIAJĄCE, ŻELUJĄCE itp.
E400 Kwas alginowy
E401 Alginian sodu
E402 Alginian potasu
E403 Alginian amonu
E404 Alginian wapnia
E405 Alginian glikolu propylenowego
E406 Agar
E407 Karagen
E407a Przetworzone wodorosty morskie z gatunku Euchuema
E410 Mączka chleba świętojańskiego
E412 Guma guar
E413 Tragakanta
E414 Guma arabska (guma akacjowa)
E415 Guma ksantanowa
E416 Guma karaya
E417 Guma tara
E418 Guma gellan
E420 Sorbitole: (i) sorbitol, (ii) syrop sorbitolowy
E421 Mannitol
E422 Glicerol
E425 Konjac
E426 Hemiceluloza sojowa
E427 Guma kasja
E431 Stearynian polioksyetylenu
E432 Monolaurynian polioksyetylenosorbitolu (polisorbat 20)
E433 Monooleinian polioksyetylenosorbitolu (polisorbat 80)
E434 Monopalmitynian polioksyetylenosorbitolu (polisorbat 40)
E435 Monostearynian polioksyetylenosorbitolu (polisorbat 60)
E436 Tristearynian polioksyetylenosorbitolu (polisorbat 65)
E440 Pektyny
E442 Fosfatydy amonu
E444 Octan izomaślanu sacharozy
E445 Estry glicerolu i żywicy roślinnej
E450 Difosforany: (i) difosforan disodu (ii) difosforan trisodu (iii) difosforan tetrasodu (iv) difosforan dipotasu (v) difosforan tetrapotasu (vi) difosforan diwapnia (vii) diwodorodifosforan wapnia
E451 Trifosforany: (i) trifosforan pentasodu (ii) trifosforan pentapotasu
E452 Polifosforany: (i) polifosforany sodu (ii) polifosforany potasu (iii) polifosforany sodu wapnia (iv) polifosforany wapnia (v) polifosforany amonu
E459 β-Cyklodekstryna
E460 Celuloza
E461 Metyloceluloza
E462 Etyloceluloza
E463 Hydroksypropyloceluloza
E464 Hydroksypropylometyloceluloza
E465 Etylometyloceluloza
E466 Karboksymetyloceluloza, sól sodowa karboksymetylocelulozy, guma celulozowa
E468 Sól sodowa karboksymetylocelulozy usieciowana, guma celulozowa usieciowana
E469 Enzymatycznie zhydrolizowana karboksymetyloceluloza, enzymatycznie zhydrolizowana guma celulozowa
E470a Sole sodowe, potasowe i wapniowe kwasów tłuszczowych
E470b Sole magnezowe kwasów tłuszczowych
E471 Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych
E472a Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem octowym
E472b Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem mlekowym
E472c Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem cytrynowym
E472d Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem winowym
E472e Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem mono- i diacetylowinowym
E472f Mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane mieszaniną kwasu octowego i winowego
E473 Estry sacharozy i kwasów tłuszczowych
E474 Sacharoglicerydy
E475 Estry kwasów tłuszczowych i poliglicerolu
E476 Polirycynooleinian poliglicerolu
E477 Estry kwasów tłuszczowych i glikolu propylenowego
E479b Termoutleniony olej sojowy z mono- i diglicerydami kwasów tłuszczowych
E481 Stearoilomleczan sodu
E482 Stearoilomleczan wapnia
E483 Winian stearylu
E491 Monostearynian sorbitolu
E492 Tristearynian sorbitolu
E493 Monolaurynian sorbitolu
E494 Monooleinian sorbitolu
E495 Monopalmitynian sorbitolu

E500 – E599 ▸ ŚRODKI POMOCNICZE
E900 – E999 ▸ ŚRODKI SŁODZĄCE, NABŁYSZCZAJĄCE I INNE
E900 Dimetylopolisiloksan
E901 Wosk pszczeli, biały i żółty
E902 Wosk candelilla
E903 Wosk carnauba
E904 Szelak
E905 Wosk mikrokrystaliczny
E907 Uwodorniony poli-1-deken
E912 Estry kwasu montanowego
E914 Wosk polietylenowy utleniony
E920 L-Cysteina
E927b Karbamid
E938 Argon
E939 Hel
E941 Azot
E942 Tlenek diazotu
E943a Butan
E943b Izobutan
E944 Propan
E948 Tlen
E949 Wodór
E950 Acesulfam K
E951 Aspartam
E952 Cyklaminiany
E953 Izomalt
E954 Sacharyna
E955 Sukraloza
E957 Taumatyna
E959 Neohesperydyna DC
E960 Glikozydy stewiolowe
E961 Neotam
E962 Sól aspartamu i acesulfamu
E965 Maltitole: (i) maltitol, (ii) syrop maltitolowy
E966 Laktitol
E967 Ksylitol
E968 Erytrytol
E999 Ekstrakt Quillaia

Bibliografia:
1. Jarosz M., Praktyczny Podręcznik Dietetyki, Warszawa: Instytut Żywności i Żywienia, 2010
2. Gawęcki J., Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010
3. Lista chemicznych dodatków do żywności Wikipedia : wolna encyklopedia